Na een periode van ziekte of een langdurige ziekenhuisopname kan je lichaam flink verzwakt zijn. Afvallen lijkt soms misschien een “meevallertje”, maar in werkelijkheid is ongewenst gewichtsverlies vaak juist een teken dat je lichaam heeft moeten inleveren. Niet alleen vetmassa neemt af, maar ook spiermassa, energie, weerstand en belastbaarheid kunnen achteruitgaan. Juist daarom is goed herstellen na ziekte veel meer dan alleen weer “wat kilo’s erbij krijgen”.
Waarom afvallen na ziekte een probleem kan zijn
Wanneer je ziek bent geweest, minder hebt gegeten of langere tijd weinig hebt bewogen, ontstaat er vaak een negatieve energiebalans. Dat betekent dat je lichaam meer energie verbruikt dan het binnenkrijgt. In eerste instantie spreekt het lichaam vetreserves aan, maar daarna wordt ook spiermassa afgebroken. En dat heeft gevolgen.
Bij ondergewicht of ongewenst gewichtsverlies kun je merken dat je:
• sneller vermoeid bent
• minder kracht hebt
• minder weerstand hebt
• slechter herstelt
• minder eetlust hebt
• je lichamelijk en mentaal minder sterk voelt
Ook je darmfunctie en algemene belastbaarheid kunnen verminderen. Zeker na ziekte is dat ongunstig, omdat je lichaam juist dan bouwstoffen nodig heeft om te herstellen.
Wanneer is er sprake van ondergewicht?
Van ondergewicht is in het algemeen sprake bij een BMI van 18,5 of lager. Maar ook zonder officieel ondergewicht kan gewichtsverlies na ziekte een aandachtspunt zijn, vooral als je veel spiermassa bent kwijtgeraakt of je merkt dat je herstel achterblijft.
Het doel is daarom niet alleen om zwaarder te worden, maar vooral om weer sterker, fitter en beter belastbaar te worden.
Gezond aankomen draait om herstel, niet om ‘alles eten wat los en vast zit’
Aankomen klinkt simpel: gewoon meer eten. In de praktijk is dat vaak lastiger, zeker wanneer je eetlust nog laag is, je sneller vol zit of nog herstellende bent van je ziekte. Toch is het belangrijk om je energiebalans stap voor stap te herstellen. Dat doe je niet door vooral veel suiker of ongezonde vetten te nemen, maar door je lichaam te voeden met producten die ook echt bijdragen aan herstel. Denk aan voldoende eiwitten, volwaardige koolhydraten, gezonde vetten, vitamines en mineralen.
Wat helpt om gezond aan te komen?
1. Eet regelmatig
Probeer niet te vertrouwen op alleen drie grote maaltijden per dag. Veel mensen lukt dat na ziekte nog niet goed. Verdeel je voeding liever over meerdere eetmomenten. Zo krijg je geleidelijk meer energie binnen zonder dat eten direct te zwaar aanvoelt.
2. Sla geen maaltijden over
Juist wanneer je weinig trek hebt, kan de neiging ontstaan om een maaltijd over te slaan. Dat werkt averechts. Je lichaam heeft regelmaat nodig om weer op te bouwen.
3. Kies voor voedzame producten
Extra energie is belangrijk, maar kwaliteit blijft tellen. Producten die zowel calorieën als voedingsstoffen leveren zijn het meest waardevol. Denk bijvoorbeeld aan volkoren brood, yoghurt, havermoutpap. En zorg ’s avonds voor een volwaardige maaltijd met vlees, vis of vleesvervanger, veel groenten en aardappelen, rijst of pasta. Voor tussendoortjes denk aan fruit, een cracker met beleg, een smoothie, vla of yoghurt.
Wat als je weinig eetlust hebt?
Na ziekte is een verminderde eetlust heel normaal. Toch zijn er manieren om het eten wat makkelijker te maken.
• eet kleinere porties, maar wel vaker
• eet niet te vet, want dat kan je eetlust remmen
• neem rustig de tijd voor je maaltijd
• drink een kopje bouillon vooraf
• kies soms voor friszure dranken zoals sinaasappelsap of tomatensap
• let op met koffie als dat jouw hongergevoel vermindert
• probeer dagelijks wat te bewegen
Beweging stimuleert namelijk niet alleen je conditie, maar vaak ook je spijsvertering en eetlust.
Vergeet bewegen niet: spiermassa terugwinnen is cruciaal. Na ziekte draait herstel niet alleen om eten. Als je weinig beweegt, verlies je sneller spiermassa. Dat gebeurt extra snel naarmate je ouder wordt. Juist daarom is het slim om, zodra het medisch verantwoord is, ook weer rustig in beweging te komen.
Tot slot
Gezond aankomen na ziekte is geen kwestie van “gewoon meer eten”. Het is een herstelproces waarin voeding, regelmaat, beweging en geduld samenkomen. Geef je lichaam de bouwstoffen die het nodig heeft en werk stap voor stap aan het terugwinnen van energie, kracht en vertrouwen. Niet alleen de weegschaal telt, maar vooral hoe jij je voelt, beweegt en herstelt.
